Youth CineFest 2026 không chỉ tìm kiếm những bộ phim của người trẻ mà còn thử trả lời một câu hỏi lớn hơn: sau khi rời giảng đường, những ý tưởng giàu tiềm năng sẽ đi về đâu, gặp ai và tìm nguồn lực nào để tiếp tục trở thành tác phẩm?
Một bộ phim ngắn của sinh viên có thể bắt đầu từ một câu chuyện riêng tư, một lát cắt đời sống hay một thử nghiệm về hình ảnh, âm thanh và cách kể chuyện. Với nguồn lực hạn chế, một chiếc máy quay, vài người bạn và một ý tưởng đủ thôi thúc đôi khi đã có thể tạo nên một bộ phim.
Nhưng khi tác phẩm hoàn thành, thử thách thực sự mới bắt đầu. Phim sẽ được chiếu ở đâu, ai sẽ nhìn thấy? Một kịch bản mới tìm được người đọc thế nào? Và một đạo diễn vừa rời trường sẽ lấy nguồn lực ở đâu để làm bộ phim thứ hai?
Khoảng cách giữa một ý tưởng tốt và một sự nghiệp điện ảnh đôi khi không nằm ở khả năng sáng tạo, mà ở cánh cửa để người trẻ bước tiếp. Đó là khoảng trống mà Liên hoan phim Điện ảnh Trẻ 2026 – Youth CineFest 2026, do Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM tổ chức từ ngày 26 đến 30-9, hướng tới thu hẹp.
Diễn ra nhân dịp nhà trường kỷ niệm 50 năm đào tạo, với chủ đề “Tự do – Mở khung hình – Phóng tầm mắt”, liên hoan dành cho học sinh, sinh viên và cựu học sinh, sinh viên các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn TP.HCM. Hai thể loại dự thi là phim truyện ngắn và phim tài liệu, thời lượng dưới 30 phút, hoàn thành từ ngày 1-1-2024 đến năm 2026.
Không chỉ là một cuộc thi
Nếu chỉ nhìn vào cơ cấu giải thưởng, Youth CineFest có thể giống một sân chơi dành cho những bộ phim đầu tay. Điểm đáng chú ý nằm ở những hoạt động diễn ra phía sau màn ảnh.
Bên cạnh tuyển chọn và trao giải, liên hoan có chợ dự án, workshop, tọa đàm chuyên môn, trình chiếu và các cuộc gặp giữa ê-kíp với khán giả, nhà sản xuất cùng những người đang hoạt động trong ngành.
Theo ban tổ chức, khoảng 35-50 tác phẩm sẽ qua vòng sơ loại, chọn 15-20 phim vào vòng tranh giải. Tổng giá trị giải thưởng dự kiến 100 triệu đồng, trong đó phim ngắn xuất sắc nhất nhận 30 triệu đồng, giải nhì 20 triệu đồng, giải ba 10 triệu đồng; các giải cá nhân dành cho đạo diễn, kịch bản và giám đốc hình ảnh cùng giải phim do khán giả bình chọn cũng được trao.
Tuy nhiên, với người trẻ, giá trị của một liên hoan không chỉ nằm ở số tiền thưởng. Một tác phẩm được chọn đồng nghĩa với cơ hội được nhìn thấy; một đạo diễn được gọi tên có thêm một dấu mốc nghề nghiệp. Quan trọng hơn, chợ dự án mở ra khả năng để ý tưởng tiếp tục đi xa. Theo kế hoạch, các tác giả trẻ sẽ trình bày dự án trước khoảng 10-15 nhà sản xuất, hãng phim và quỹ đầu tư. Những dự án tiềm năng có thể nhận hỗ trợ thiết bị hậu kỳ hoặc vốn sản xuất.
NSƯT Kim Tuyến cho biết, chị nhìn thấy ở mô hình này một nhu cầu thực tế của điện ảnh trẻ: người có ý tưởng và năng lực không phải lúc nào cũng biết tìm đến người có thể giúp mình biến ý tưởng thành một dự án hoàn chỉnh. Chị từng gặp những bạn trẻ có ý tưởng tốt nhưng thiếu kinh phí, quan hệ nghề nghiệp và uy tín để tiếp cận nhà sản xuất, nhà đầu tư. Trong khi đó, những người đang tìm kiếm dự án mới cũng cần phát hiện những gương mặt trẻ có khả năng. Hai phía cùng có nhu cầu nhưng thiếu một điểm gặp trực tiếp.
Nếu vận hành đúng kỳ vọng, chợ dự án có thể tạo ra điểm nối ấy, nơi một ý tưởng được giới thiệu, phản biện và tìm kiếm điều kiện để phát triển. Khi đó, kết quả của liên hoan không chỉ nằm ở những cái tên đoạt giải mà còn ở những dự án tiếp tục được sản xuất.
Từ đào tạo đến hành trình làm nghề
Phạm Huy Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM, định vị Youth CineFest bằng ba yếu tố: “trẻ”, “chuyên nghiệp” và cách chấm giải khác biệt.Ông nói: “Trẻ thì chúng tôi hướng đến đối tượng là học sinh, sinh viên và cựu học sinh, sinh viên của các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.Về sự “chuyên nghiệp” thì chúng tôi có 2 loại hình để tham gia Liên hoan phim. Loại hình thứ nhất là phim truyện và loại hình thứ hai là phim tài liệu. 2 loại hình này thì đều phản ánh cuộc sống của xã hội. Mong muốn của chúng tôi là tôn trọng sự thật với loại hình phim tài liệu và sự tự do sáng tạo đối với thể loại phim truyện ngắn. Cách chấm giải cũng được chúng tôi thiết kế độc lập và bảo mật danh tính giám khảo, kết quả chỉ công bố tại đêm trao giải”.
Có thể thấy, về bản chất, đó là nỗ lực đưa tác phẩm và năng lực sáng tạo trở thành trọng tâm của cuộc thi, thay vì những yếu tố nằm ngoài bản thân bộ phim. Quan trọng hơn, nhà trường còn kỳ vọng thông qua chợ dự án có thể phát hiện và ươm mầm những dự án tốt để hành trình của một tác phẩm không kết thúc ngay sau buổi trình chiếu.
Đây cũng là điểm mà NSƯT Hạnh Thúy quan tâm. Theo chị, người trẻ cần một nơi để gặp nhau, kết nối với cộng đồng điện ảnh và tìm kiếm điều kiện tiếp tục nghề nghiệp sau tác phẩm đầu tiên. Câu chuyện ấy càng đáng chú ý trong bối cảnh TP.HCM được công nhận là Thành phố sáng tạo Điện ảnh từ tháng 10-2025. Khi điện ảnh được đặt trong một chiến lược phát triển dài hạn, các cơ sở đào tạo không thể chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải góp phần hình thành những thế hệ nhân lực mới. Một nền điện ảnh muốn phát triển không chỉ cần phim và rạp chiếu, mà cần một dòng chảy liên tục của những người trẻ được đào tạo, thử nghiệm và có cơ hội trưởng thành qua nghề.
Bài toán không chỉ là tiền
Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, Đại sứ Truyền thông Youth CineFest, từng là sinh viên của chính ngôi trường này. Sau nhiều năm làm nghề và có dịp tiếp xúc với nhiều cơ sở đào tạo, anh đặc biệt quan tâm đến điều kiện để người trẻ thực hành.
Theo anh, đầu tư cho đào tạo điện ảnh không nên dừng ở việc truyền đạt kiến thức mà cần tạo cơ hội để sinh viên được làm phim, tích lũy kinh nghiệm và từng bước hình thành năng lực nghề nghiệp.
Anh cũng đặt vấn đề về việc nếu nguồn lực xã hội dành cho điện ảnh được chú trọng hơn ở khâu đào tạo và phát triển người trẻ, hiệu quả lâu dài có thể là một lực lượng làm nghề đủ mạnh thay vì những sản phẩm riêng lẻ. Đó là một đề xuất vượt khỏi khuôn khổ Youth CineFest nhưng gợi ra câu hỏi đáng suy nghĩ: một tài năng trẻ sau khi được phát hiện sẽ làm gì để tiếp tục nghề trong 5 hay 10 năm tới?
Trong điện ảnh, năng lực không thể hình thành chỉ từ lý thuyết. Một đạo diễn cần làm nhiều bộ phim để tìm ra ngôn ngữ riêng; biên kịch cần viết và sửa nhiều kịch bản; giám đốc hình ảnh phải liên tục thử nghiệm; còn nhà sản xuất phải học cách biến ý tưởng thành một dự án có ngân sách, ê-kíp và khán giả. Vì vậy, “nguồn lực” không chỉ là tiền. Đó còn là thiết bị, người hướng dẫn, mạng lưới nghề nghiệp, cơ hội pitching, trình chiếu, nhận phản biện và quan trọng nhất là cơ hội được làm tiếp sau một lần chưa thành công.
Mở khung hình, mở đường cho người trẻ
Tinh thần ấy gặp gỡ chủ đề “Tự do – Mở khung hình – Phóng tầm mắt” của Youth CineFest. Diễn viên Duy Khương cho biết, anh kỳ vọng điện ảnh trẻ “cởi mở” hơn với những cách kể mới, lựa chọn hình ảnh khác biệt và những con đường không nhất thiết lặp lại công thức cũ.
Ban tổ chức cũng cho biết sẽ đề cao tính thể nghiệm trong ngôn ngữ điện ảnh, từ góc nhìn, tỉ lệ khung hình đến cấu trúc kể chuyện. Đây là cơ hội để người trẻ thử tìm tiếng nói riêng thay vì chỉ chứng minh khả năng làm phim theo những chuẩn mực có sẵn. Bởi đôi khi một bộ phim đáng nhớ không cần lớn về quy mô. Điều khiến nó ở lại có thể chỉ là cách một câu chuyện quen thuộc được nhìn bằng một đôi mắt mới.
Để những góc nhìn ấy đến được với công chúng, các phim vào vòng chung khảo dự kiến được trình chiếu miễn phí tại hệ thống cụm rạp CGV và rạp chiếu phim của nhà trường từ ngày 26 đến 30-9, cùng các phiên Q&A giữa ê-kíp và khán giả. Song song đó sẽ là các workshop và tọa đàm chuyên môn, trong đó có chương trình “Điện ảnh trẻ TP.HCM trên bản đồ LHP Quốc tế”, cùng những trao đổi về xu hướng làm phim hiện đại và kỹ năng hội nhập quốc tế. Ban tổ chức cho biết, hạn cuối nhận phim là ngày 31-8.
Ảnh: BTC
Tiêu Phong
